|
O
nas
Wojna
 |
Przełomem w działalności SPRV był wybuch drugiej wojny światowej.
Audycje w języku polskim (m.in. dzięki orędziom radiowym prymasa Augusta
Hlonda) stały się ważnym narzędziem w
informowaniu światowej opinii publicznej o prawdziwym obliczu
hitlerowskiej i sowieckiej okupacji. Istotnym zadaniem było też
niesienie otuchy i nadziei rodakom tak w kraju, jak na emigracji. Od
stycznia 1941 r. dodano trzecią audycję w tygodniu, skierowaną do
Polaków w Ameryce Północnej. Innym z zadań RV było przeciwstawienie się
antypapieskiej propagandzie oskarżającej Piusa XII o prohitlerowskie
sympatie. Nie zapominano też o informacjach z życia Kościoła,
szczególnie na terenie umęczonej wojną Polski i Europy. Stopniowo
ograniczano jednak tematykę antyniemiecką zauważywszy, że jedynie wzmaga
ona terror na terenach okupowanych. Audycje zatytułowane „Przegląd
wiadomości katolickich” były poddawane w tym względzie ostrej cenzurze. |
 |
W czasie wojny RV regularnie co 5 tygodni nadawało kazania w języku
polskim w ramach niedzielnych transmisji Mszy św. Wprowadzono też język
polski przy odczytywaniu Ewangelii. W 1944 r. zrezygnowano jednak z
polskich programów dla Ameryki Północnej. Ożywienie działalności
papieskiej, a w związku z tym także aktywności RV, przyniosło zajęcie
Rzymu przez wojska alianckie. Szczególne miejsce w audycjach SPRV zajęły
spotkania Piusa XII z dowództwem i żołnierzami II Korpusu.
Gorzej było z informacjami z kraju, tym bardziej, że w sprawach
politycznych RV nie zabierało głosu, a wiadomości dochodziły do Rzymu
rzadko i ze znacznym opóźnieniem.
ówczesne audycje informacyjne SPRV składały się w pierwszym rzędzie ze
sprawozdania z działalności papieża i Stolicy Apostolskiej. Informowano
następnie o wydarzeniach dotyczących Kościoła powszechnego. Rzadziej
natomiast podejmowano tematykę polską, opierając się głównie na
wydawnictwach polonijnych. |
 |
Lata powojenne
Wraz z ustaniem działań zbrojnych w
Europie zmieniła się też zawartość programowa audycji w języku polskim.
W pierwszym okresie powojennym sporo miejsca poświęcano komunikatom
Papieskiego Biura Informacyjnego, związanym z poszukiwaniem osób
zaginionych w czasie wojny. Większą uwagę zwracano
na wydarzenia polonijne. Wyrażano zaniepokojenie z powodu rozwoju
sytuacji w kraju rządzonym przez komunistów. Protest budziły takie
wydarzenia jak zerwanie konkordatu, wprowadzenie rozwodów, czy
propagowanie ateistycznej ideologii.
W 1947 r. SPRV przeszła na nadawanie
codziennych audycji tematycznych o godz. 20:15. Jednocześnie w RV
utworzono niezależną sekcję dziennikową nadającą jednolity popołudniowy
serwis „Informacje Radia Watykańskiego” (IRVAT) w kilku językach
europejskich, w tym po polsku o godz. 16:15. W związku ze zwiększeniem
oferty programowej poszerzył się też krąg współpracowników SPRV. Wśród
nich byli: długoletni rektor Papieskiego Instytutu Polskiego w Rzymie
ks. Franciszek Mączyński
oraz ks. Władysław Rubin
, przyszły sekretarz generalny Synodu Biskupów i
kardynał. W związku z zaostrzaniem przez komunistów w kraju walki
ideologicznej więcej uwagi na antenie zaczęto poświęcać katolickiej
nauce społecznej. Starano się przy tym używać ostrożnych sformułowań w
odniesieniu do aktualnych wydarzeń w Polsce. Wstrzymano się między
innymi od skomentowania ocenianego wówczas jako kontrowersyjne
porozumienia Kościół-państwo z 14 kwietnia 1950 r. Mimo to audycje RV
były regularnie zagłuszane. |
 |
W 1951 r. kierownictwo sekcji przejął o.
Józef
Warszawski SJ. W tym okresie — obok
popołudniowego dziennika, audycji wieczornej oraz kazań w języku polskim
w czasie niedzielnych nabożeństw nadawanych przez RV (co piąta niedziela,
później raz w miesiącu) — zaczęły pojawiać się na antenie RV transmisje
z komentarzem w języku polskim z ważniejszych uroczystości kościelnych w
Watykanie oraz z niektórych wydarzeń polonijnych (np. z uroczystości
rocznicowych bitwy o Monte Cassino). Jednym z
głównych zadań postawionych sobie przez SPRV było religijne
dokształcanie słuchaczy w związku z nasileniem przez komunistyczne
władze w Polsce ideologicznej indoktrynacji oraz otwartej walki z
Kościołem. Programową odpowiedzią na „stalinowską noc” był szereg cykli
pogadanek i konferencji poświęconych szerokiej gamie tematów: od
biblistyki i apologetyki chrześcijańskiej po historię najnowszą,
przygotowanych przez emigracyjnych teologów i publicystów (m.in. abp
Józef Gawlina, ks. Bolesław Filipiak i ks.
Walerian Meysztowicz, ks. Wojciech Mariański, Jędrzej Giertych, Wojciech
Wasiutyński). Nie zapominano także o radiowych relacjach z kościelnych
wydarzeń polonijnych. Wieczorną audycję zaczęto powtarzać wczesnym
popołudniem dnia następnego. W ten sposób ilość stałych programów SPRV
zwiększyła się de facto do trzech dziennie. |
 |
Szczególną rolę opiniotwórczą odegrała SPRV w momencie największego
nasilenia „stalinowskiej nocy” w Polsce, tzn. po śmierci samego Stalina,
gdy aresztowano prymasa Stefana Wyszyńskiego,
skazano biskupa Czesława Kaczmarka i szereg innych osobistości
kościelnych. W programach RV przekazywano protesty środowisk
emigracyjnych przeciwko prześladowaniom, nadawano audycje historyczne
przypominając ważne dla narodu wydarzenia i postacie. Powracano też do
obrony Stolicy Apostolskiej przed propagandowymi atakami komunistów.
„Odwilż” w PRL z lat 1955-1957 znalazła
swoje echo także w SRVP. Wiele uwagi w audycjach poświęcono takim
wydarzeniom jak wypadki poznańskie w czerwcu 1956 r., zwolnienie prymasa
Wyszyńskiego, czy przygotowania do milenium chrztu Polski. |
 |
W 1957 r. otwarto nowe centrum transmisyjne RV w Santa Maria di Galeria
pod Rzymem. Polepszyły się zatem możliwości
nadawcze audycji w języku polskim. W tym samym roku kierownikiem SPRV
zostaje o.
Józef
Chechelski SJ. Główny akcent audycji
przesuwa się na wewnętrzną formację katolików, przygotowywanych na
gomułkowską „zimę” po krótkotrwałej październikowej „odwilży”. W oparciu
o papieskie nauczanie podejmowane są takie tematy jak apologetyka
chrześcijańska (zwłaszcza antymarksistowska), ewolucjonizm, nauczanie
społeczne Kościoła, kultura współczesna, wolność religijna itp. Trzonem
informacji pozostaje działalność papieska. Wiele miejsca poświęca się
także życiu Kościoła na świecie, zwłaszcza w krajach misyjnych.
Wraz z rozpętaniem przez reżim pod koniec
lat 50. kolejnej akcji przeciwko Kościołowi, na antenę wracają coraz
częściej sprawy polskie i sytuacja Kościoła za „żelazną kurtyną”.
Rzadziej natomiast mówi się o życiu Polonii. Nie dochodzi także do
zamierzonego wyodrębnienia osobnych audycji dla dzieci i młodzieży.
Ważnym elementem programowym są przygotowania do Soboru Watykańskiego II
zapowiedzianego przez Jana XXIII, a szczególnie
pierwsze kroki Kościoła katolickiego na drodze ekumenizmu. |
| |
<<1
- 3>> |
|
|
|
